Την ουσιαστική κατάργηση του δευτέρου βαθμού δικαιοδοσίας και την μαζική δικονομική … «σφαγή» χιλιάδων διαδίκων, που άσκησαν το ένδικο μέσο της εφέσεως μετά την 2/4/2012, σηματοδοτεί η ερμηνεία του άρθρου 12 του Ν. 4055/2012, στην οποία κατέληξε η, εντελώς πρόσφατη, υπ’ αριθμ. 4606/2012 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.
Η εν λόγω απόφαση δέχεται, μεταξύ άλλων, ότι, αν η έφεση ασκείται με το ίδιο δικόγραφο ΑΠΟ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΕΝΟΣ διαδίκους και συντρέχει απλή (και όχι αναγκαστική) μεταξύ τους ομοδικία, Ο ΚΑΘΕ ΕΝΑΣ ΑΠ’ ΑΥΤΟΥΣ ΕΧΕΙ ΑΥΤΟΤΕΛΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΡΟΚΑΤΑΒΑΛΕΙ ΧΩΡΙΣΤΟ ΠΑΡΑΒΟΛΟ (200 ΕΥΡΩ).
Αν, δηλαδή, ασκείται κοινή έφεση από οκτώ (8) διαδίκους, τότε για το παραδεκτό της άσκησής της δεν αρκεί η προκαταβολή ενός παραβόλου των 200 ΕΥΡΩ, αλλά οκτώ ξεχωριστών παραβόλων συνολικού ποσού … 1600 ΕΥΡΩ (8 Χ 200 ΕΥΡΩ) !!!!!.
Με βάση, λοιπόν, την ανωτέρω ερμηνεία της εν λόγω, κυριολεκτικά πρωτοφανούς, δικονομικά απαράδεκτης και, κυρίως, βάναυσα αντισυνταγματικής διάταξης, το Εφετείο Αθηνών ΑΠΕΡΡΙΨΕ, ΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΗ, έφεση πλειόνων διαδίκων, για την οποία προκαταβλήθηκε ένα μόνον (για όλους) παράβολο και όχι τόσα όσα και οι εκκαλούντες.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονισθεί, ότι, με βάση τις παραδοχές της πιο πάνω απόφασης, σε ανάλογες με την προαναφερθείσα περιπτώσεις, το δικόγραφο της έφεσης που ασκήθηκε με ένα (για όλους) παράβολο ΔΕΝ ΔΙΑΣΩΖΕΤΑΙ ΟΥΤΕ ΓΙΑ ΕΝΑΝ, ΕΣΤΩ, ΑΠ’ ΤΟΥΣ ΕΚΚΑΛΟΥΝΤΕΣ, αλλά, αντίθετα, ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΤΑΙ ΩΣ ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΟ, ως προς όλους !!!!.
Κι’ αυτό γιατί, κατά την εν λόγω απόφαση, «στην πράξη κατάθεσης του δικογράφου της έφεσης γίνεται μνεία μόνο του αριθμού του διπλοτύπου, όχι δε και του … ονόματος εκείνου ή εκείνων, που προέβησαν στην κατάθεση του ποσού του διπλοτύπου» !!!!!.
Με λίγα λόγια η μεν έφεση πάει … «άκλαυτη», το δε παράβολο παραμένει, παρά ταύτα, επ’ ωφελεία του Ελληνικού Δημοσίου, αφού δεν … γνωρίζει σε ποιόν πρέπει, να το αποδώσει !!!!!.
Όπως εύλογα γίνεται αντιληπτό, εάν οι παραδοχές της ανωτέρω, υπ’ αριθμ. 4606/2012, αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών αποτελέσουν πάγια νομολογία όλων των Δευτεροβάθμιων Δικαστηρίων της Χώρας (πράγμα το οποίο μετά βεβαιότητος, για … αυτονόητους λόγους, αναμένεται να συμβεί), τότε ΘΑ ΤΙΝΑΧΘΕΙ ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ ΟΛΟ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ, η οποία, αναπόφευκτα, με μαζικές προσφυγές, ΘΑ ΟΔΗΓΗΘΕΙ ΣΕ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΤΑΔΙΚΕΣ ΑΠ’ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ΕΔΔΑ).
Πιο συγκεκριμένα η, κατά την πιο πάνω ερμηνεία, εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 12 ν. 4055/2012, ούτε λίγο – ούτε πολύ, θα έχει τις εξής, αυτονόητες και αναπόφευκτες, συνέπειες:
Ι.- Με συνοπτικές, κυριολεκτικά, διαδικασίες, δηλαδή, με ένα πάγιο και πανομοιότυπο σκεπτικό μιας σελίδας, θα απορριφθούν μαζικά χιλιάδες εφέσεις με περισσότερους του ενός εκκαλούντες, ως … ΑΠΑΡΑΔΕΚΤΕΣ, χωρίς τα Δευτεροβάθμια Δικαστήρια, να υποβληθούν στον κόπο και τον χρόνο να υπεισέλθουν στην έρευνα της νομικής και ουσιαστικής βασιμότητάς τους.
(Πρόκειται για τις εφέσεις, που ασκήθηκαν μετά την 2/4/2012).
Με τον … μαγικό αυτό τρόπο δίνεται η … μοναδική ευκαιρία στην Πολιτεία να λύσει σε … χρόνο ρεκόρ το, αξεπέραστο αδιέξοδο, που δημιουργήθηκε απ’ την ασφυκτική συσσώρευση αδιεκπεραίωτων υποθέσεων στα Εφετεία και, μηδενίζοντας το … κοντέρ, να ξαναρχίσει από … μηδενική βάση την σε δεύτερο βαθμό, απονομή της Δικαιοσύνης !!!!!.
Πρόκειται, ασφαλώς, για ασύγκριτα πιο … ανώδυνη, οικονομικά, λύση απ’ το να γίνει το αυτονόητο, δηλαδή, η κάλυψη των κενών σε υλικοτεχνική υποδομή και στελέχωση των Δικαστηρίων (κάλυψη κενών οργανικών θέσεων εφετών κλπ), που, όπως είναι γνωστό ευθύνονται αποκλειστικά για το εκρηκτικό πρόβλημα, το οποίο δημιουργήθηκε.
Το ότι, βέβαια, με τέτοιου είδους ευτελή νομοθετικά τεχνάσματα θα χάσει οριστικά ο πολίτης το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμά του για την παροχή δικαστικής προστασίας, ελάχιστα φαίνεται να … συγκινεί τους αξιωματούχους εκείνους της Πολιτείας, που επινόησαν τις αντίστοιχες ρηξικέλευθες νομοθετικές … «λύσεις» !!!!.
Το μόνο, ίσως, για το οποίο ενδιαφέρονται είναι το γεγονός, ότι τελικά θα επωφεληθεί το Ελληνικό Δημόσιο απ’ τα εκατομμύρια ΕΥΡΩ των παραβόλων, τα οποία ήδη κατέβαλαν οι ατυχείς διάδικοι, προκειμένου να ασκήσουν νομότυπα τις εφέσεις τους, οι οποίες, παρά ταύτα, θα απορριφθούν, τελικά, ως … απαράδεκτες !!!!.
Και είναι, βέβαια, γεγονός, ότι το νομοθέτημα, στο οποίο εντάχθηκε η διαβόητη πιο πάνω διάταξη, που επιβάλλει δυσβάσταχτα «χαράτσια» στους διαδίκους για την άσκηση των ενδίκων μέσων, τιτλοφορήθηκε με τον εμφαντικό τίτλο «ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ … ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΗΣ».
Ουδείς τότε είχε αντιληφθεί, ότι με τον όρο «επιτάχυνση» οι συντάκτες του νομοσχεδίου εννοούσαν αυτό ακριβώς, που πιο πάνω αναλύθηκε.
Τώρα, όμως, το πράγμα γίνεται απόλυτα σαφές και ξεκάθαρο. «ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗ», κατά την αντίληψη της Ελληνικής Πολιτείας, ασφαλώς και βεβαίως, σημαίνει ΑΡΝΗΣΙΔΙΚΙΑ!!!!
ΙΙ.- Ανεξάρτητα, όμως, απ’ όλα τα παραπάνω, η εφαρμογή, στην πράξη, της ανωτέρω άποψης και ερμηνείας του άρθρου 12 Ν. 4055/2012, είναι μαθηματικά βέβαιο, ότι θα οδηγήσει στην εκ του αποτελέσματος, ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΕΝΔΙΚΟΥ ΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΕΦΕΣΗΣ ΚΑΙ, ΕΝ ΤΕΛΕΙ, ΤΟΥ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑΣ.
Κι’ αυτό γιατί η πολλαπλή επιβολή ενός τόσο υπέρογκου και εξοντωτικού τέλους, θα καταστήσει, κατά κυριολεξίαν, ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΗ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΕΝΔΙΚΟΥ ΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΕΦΕΣΗΣ, εν μέσω καθολικά σοβούσης βαθύτατης και δυσβάστακτης οικονομικής κρίσης.
Όπως ορθότατα έχει επισημανθεί, εκ του αποτελέσματος, θα δημιουργηθούν οι συνθήκες μιας εξαναγκαστικής και, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, αντισυνταγματικής παρακώλυσης του ύψιστου ατομικού δικαιώματος της προσφυγής στην Δικαιοσύνη, αλλά και της εξουθένωσης των μικρών και μεσαίων οικονομικών δυνατοτήτων διαδίκων.
Γεγονός, το οποίο, με την σειρά του θα προκαλέσει την πλήρη, μέχρις μηδενισμού, συρρίκνωση της δικηγορικής ύλης και θα δώσει την χαριστική βολή στην ήδη, υπό την σημερινή της μορφή, καταρρέουσα Δικηγορία, επ’ ωφελεία των μεγάλων δικηγορικών εταιρειών.
ΙΙΙ.- Η, με τον πιο πάνω τρόπο, όμως, εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 12 Ν. 4055/2012, είναι βέβαιο, ότι, τελικά, είτε θα καταστεί ανίσχυρη ως ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ, είτε θα εκθέσει την Χώρα μας σε νέες, εξευτελιστικές για το νομικό μας πολιτισμό, ΚΑΤΑΔΙΚΕΣ απ’ το ΕΔΔΑ.
Κι’ αυτό γιατί η επιβολή σε κάθε διάδικο παραβόλου, που, με βάση τις ισχύουσες Ε.Γ.Σ.Σ.Ε, αντιστοιχεί σε … ΕΞΙ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΑ ΑΝΕΙΔΙΚΕΥΤΟΥ ΕΡΓΑΤΗ (6 Χ 33,57 = 203,82 ΕΥΡΩ), συνιστά, ιδιαίτερα ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ και ΔΥΣΒΑΣΤΑΚΤΗ, στην παρούσα διεθνή και ελληνική πραγματικότητα, ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ, η οποία είναι ικανή να παρεμποδίσει, από μόνη της τον διάδικο ν’ ασκήσει το ένδικο μέσο της έφεσης.
Υπό την έννοια, δε, ακριβώς αυτή η ανωτέρω διάταξη θεσπίζει ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ο οποίος, ειδικά με την ερμηνεία που, κατά τα ανωτέρω, δόθηκε με την Εφ.Αθ. 4606/2012, καθίσταται, πλέον, ΥΠΕΡΜΕΤΡΟΣ και, άρα, ΜΗ ΑΝΕΚΤΟΣ, απ’ τις διατάξεις των άρθρων 20 παρ. 1 του Συντάγματος και 6 της Ε.Σ.Δ.Α.
Γι’ αυτόν δε ακριβώς το λόγο η ως άνω διάταξη τυγχάνει ΑΝΙΣΧΥΡΗ και ΜΗ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΑ, ως αντίθετη στις ως άνω υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις.
Ετσι έκρινε και το ΕΔΔΑ (υπόθεση Κούτρας κατά Ελλάδος), δεχθέν, ότι ναι μεν η θέσπιση δικονομικών διατάξεων, είναι προνόμιο του Εθνικού Νομοθέτη, πλην, όμως, οι εν λόγω διατάξεις δεν μπορούν να αποκλείουν την αποτελεσματική πρόσβαση στο Δικαστήριο (παράβαση άρθρ. 6 Α’ της ΕΣΔΑ).
IV.- Ο πιο πάνω αναλυτικά περιγραφόμενος αποκλεισμός του πολίτη απ’ το αγαθό της απονομής της Δικαιοσύνης, θα καταστεί, φυσικά, ΠΛΗΡΗΣ και ΚΑΘΟΛΙΚΟΣ, εάν την ανωτέρω Νομολογία του Εφετείου Αθηνών υιοθετήσει και ο Αρειος Πάγος (πολλαπλά για κάθε αναίρεση τέλη των 300 ΕΥΡΩ, όσα και οι αναιρεσείοντες).
Ανεξάρτητα, λοιπόν, απ’ τις όποιες εύλογες και δικαιολογημένες διαφωνίες εγείρει κάποιος για την ορθότητα της πιο πάνω δοθείσης απ’ το Εφετείο Αθηνών ερμηνείας στο άρθρο 12 Ν. 4055/2012 (η συνεκδίκαση, η σώρευση και η ένωση στο ίδιο δικόγραφο πλειόνων αξιώσεων αποσκοπεί στην οικονομία της δίκης, δηλαδή στο περιορισμό και όχι στον … πολλαπλασιασμό των εξόδων) στο σοβαρότατο αυτό ζήτημα ΠΡΕΠΕΙ ΑΜΕΣΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΛΥΣΗ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ.
Η μοναδική δε και συνταγματικά προσήκουσα λύση είναι να αναγνωρισθεί το κραυγαλέα εσφαλμένο της πιο πάνω νομοθετικής ρύθμισης και ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΕΙ ΑΜΕΣΑ Η ΠΡΟΔΗΛΩΣ ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 12 Ν. 4055/2012, που επιβάλλει δυσβάστακτα και εξοντωτικά τέλη (παράβολα) για το παραδεκτό της άσκησης των ενδίκων μέσων.
Προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να εκτιμηθεί ιδιαίτερα το αυτονόητο δεδομένο, ότι η απονομή της Δικαιοσύνης και η ανεμπόδιστη πρόσβαση στην δικαστική προστασία ΔΕΝ ΣΥΝΙΣΤΑ … ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΟ ΑΓΑΘΟ, ΑΛΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΟ ΑΤΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το ελάχιστο, το οποίο επιβάλλεται την στιγμή αυτή να γίνει, είναι να ψηφισθεί, με ειδική τροπολογία, ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ, που να καθιστά σαφές, ότι το θεσπιζόμενο με το άρθρο 12 Ν. 4055/2012 παράβολο άσκησης ενδίκων μέσων είναι ΕΝΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΝΔΙΚΟ ΜΕΣΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΝΑ ΔΙΑΔΙΚΟ ΠΟΥ ΤΟ ΑΣΚΕΙ, ανεξάρτητα απ’ τον αριθμό των διαδίκων και την συνδρομή απλής ή αναγκαστικής μεταξύ τους ομοδικίας.
Με δεδομένη δε την απόλυτη και συνεπή δημοκρατική ευαισθησία και την υποδειγματική προσήλωση στους θεσμούς του νυν Υπουργού Δικαιοσύνης, εύλογα η Νομική Κοινότητα και η Κοινωνία, γενικώτερα, αναμένουν απ’ αυτόν να δώσει μια τολμηρή και προσήκουσα λύση στα σοβαρότατα προβλήματα, τα οποία ήδη δημιούργησε η, αποπνέουσα αποφορά ολοκληρωτικών αντιλήψεων, πιο πάνω διάταξη, μετά και την τελευταία ερμηνεία και εφαρμογή της απ’ τα Δευτεροβάθμια Δικαστήρια της Χώρας.
Γιάννης Μ. Κοτζαμανίδης
Μέλος του Δ.Σ. και Πρόεδρος
της Επιτροπής Δικαιοσύνης του
Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης
τηλ.γρ. : 2310-540069, τηλ.κιν. : 6974-977714
Πολλαπλό (χωριστά για κάθε έναν εκκαλούντα) παράβολο άσκησης έφεσης. Κίνδυνος για μαζική (με συνοπτικές διαδικασίες) απόρριψη, ως απαραδέκτων, όλων των εφέσεων με περισσότερους από έναν εκκαλούντες, οι οποίες ασκήθηκαν μετά την 2/4/2012 (Εφ.Αθ. 4606/2012). (ΑΡΘΡΟ του Γιάννη Μ. Κοτζαμανίδη, Μέλους του Δ.Σ. και Προέδρου της Επιτροπής Δικαιοσύνης του Δ.Σ.Θ.)
ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ,NΟΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
- Έργο της ρητορικής δεν είναι μόνο να πείθει, αλλά και να εξευρίσκει σε κάθε θέμα τα υπάρχοντα πειστικά επιχειρήματα. Αριστοτέλης
- Κανένας νόμος δεν μπορεί να εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων. Αρχαίο ρητό
- Οι πόλεις δεν διοικούνται σωστά με τους νόμους αλλά με την ηθική συμπεριφορά των πολιτών. Ισοκράτης 436-338 π.Χ., Αθηναίος ρήτορας
- Η καλύτερη διακυβέρνηση είναι εκείνη όπου ο λαός υπακούει στους άρχοντες κι οι άρχοντες στους νόμους. Σόλων, 630-560 π.Χ., Αθηναίος νομοθέτης & φιλόσοφος
Nullum poena sine legum. μτφρ: καμιά ποινή χωρίς νόμο. Θεμελιώδες νομικό αξίωμα
Lex malla, lex nulla Θωμάς Ακινάτης, 1225-1274, Ιταλός Δομινικανός μοναχός & φιλόσοφος μτφρ: ο κακός νόμος, δεν είναι καθόλου νόμος
Inter arma silent leges μτφρ: ανάμεσα στα όπλα (δηλ. στον πόλεμο) οι νόμοι σιγούν
Necessitas non habet legem μτφρ: η ανάγκη δεν ξέρει νόμο
Testis unus, testis nullus. μτφρ: είς μάρτυς, ουδείς μάρτυς.
Dura lex, sed lex. μτφρ: σκληρός νόμος, αλλά νόμος.
Ratio legis est anima legis μτφρ: η αιτία του νόμου είναι η ψυχή του νόμου
Salus populi suprema lex Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός μτφρ: η ευημερία του λαού είναι ο υπέρτατος νόμος
Pacta sunt servanta. μτφρ: οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται
Οι άχρηστοι νόμοι αδυνατίζουν τους χρήσιμους νόμους. Montesquieu, 1689-1755, Γάλλος στοχαστής
Είναι νόμιμο διότι το θέλω. Λουδοβίκος 16ος, 1754-1793, Γάλλος βασιλιάς [1774-1792]
Όποτε ο «Α» προσπαθεί να επιβάλλει με νόμο τις ηθικές του απόψεις στον «Β», ο «Α» είναι κατά πάσα πιθανότητα απατεώνας. H.L. Mencken, 1880-1956, Αμερικανός Αρθρογράφος
Ο νόμος είναι σαν τον ιστό της αράχνης. Οι μικρές μύγες πιάνονται, ενώ οι μεγάλες σχίζουν το δίχτυ και φεύγουν. Ανάχαρσις, 6ος π.Χ. αιών, Σκύθης ηγεμόνας & φιλόσοφος
Είναι πιο εύκολο να νομοθετείς ορισμένα πράγματα από το να τα νομιμοποιείς. Nicolas Chamfort, 1740-1794, Γάλλος συγγραφέας
Είς νόμος απαιτείται εις αυτήν τη χώραν, ο οποίος να επιτάσσει την εφαρμογήν όλων των υπολοίπων νόμων. Εμμανουήλ Ροΐδης, 1836-1904, Έλληνας συγγραφέας
Φυσικά και είμαστε όλοι ίσοι απέναντι στο νόμο. Απαγορεύεται το ίδιο τόσο στους πλούσιους όσο και στους φτωχούς να κοιμούνται κάτω από τις γέφυρες, να ζητιανεύουν και να κλέβουν ψωμί Anatole France, 1844-1924, Γάλλος συγγραφέας, Νόμπελ 1921
Οι άνθρωποι δεν πρέπει να βλέπουν πως φτιάχνονται δυο πράγματα: οι νόμοι και τα λουκάνικα. Όττο Φον Μπίσμαρκ, 1815-1898, Γερμανός καγκελάριος
Όσο πληθαίνουν οι νόμοι, πολλαπλασιάζονται οι παράνομοι. Λάο Τσε, 6ος αιώνας π.χ., Κινέζος φιλόσοφος
Ένοχος ένοχον ου ποιεί. Νομικό αξίωμα
Έχουμε 35 εκατομμύρια νόμους για να επιβάλλουμε δέκα εντολές. Oliver G. Wilson, Αμερικανός ιεροκήρυκας
Σχετικά με το νόμο, πρέπει να έχουμε υπόψη μας το εξής: κάτω από αυτό το ψυχρό, σκληρό, απρόσωπο εξωτερικό χτυπάει μια ψυχρή, σκληρή, απρόσωπη καρδιά. David Frost, 1939 -, Βρετανός δημοσιογράφος
Σε χίλιες λίβρες νόμου δεν υπάρχει ούτε μια ουγκιά αγάπης. John Ray, 1627-1705, Άγγλος φυσιοδίφης
Μισώ τους εγκληματίες που στηρίζονται επάνω στους νόμους. Louis Scutenaire, 1905-1987, Βέλγος σουρεαλιστής & Αναρχικός
Το κακό όταν είσαι παράνομος είναι ότι δεν έχεις την προστασία του νόμου. Truman Capote, 1924-1984, Αμερικανός συγγραφέας
Να είσαι νομοθέτης είναι η πιο εκλεπτυσμένη μορφή τυραννίας. Φρήντριχ Νίτσε, 1844-1900, Γερμανός φιλόσοφος
Οι νόμοι -όπως τα σπίτια- γέρνουν και στηρίζονται ο ένας πάνω στον άλλο. Edmund Burke, 1729-1797, Βρετανός πολιτικός & φιλόσοφος
Καμιά προσπάθεια επιβολής του νόμου δεν μπορεί να λύσει ένα πρόβλημα που ανάγεται πίσω στην οικογένεια. J. Edgar Hoover, 1895-1972, Αμερικανός, διευθυντής του FBI
Οι νόμοι είναι όπως οι παροιμίες. Πάντα βρίσκουμε έναν που να δικαιολογεί την παράβαση ενός άλλου. Henri Maret, 1805-1884, Γάλλος κληρικός
Οι πολλοί νόμοι σε μια χώρα είναι, όπως οι πολλοί γιατροί, σημείο αδυναμίας κι αρρώστιας. Βολταίρος, 1694-1778, Γάλλος φιλόσοφος & συγγραφέας
Οι νόμοι είναι η κυριαρχία των κυριάρχων. Λουδοβίκος 14ος, 1638-1715, Γάλλος βασιλιάς, ο βασιλιάς «Ήλιος»
Όποιος είναι αυστηρότερος από τους νόμους είναι τύραννος. Vauvenargues, 1715-1747, Γάλλος γνωμικογράφος
Αποφεύγετε, περισσότερο από καθετί, τις δίκες: επηρεάζουν τη συνείδησή σας, βλάπτουν την υγεία σας και αφανίζουν την περιουσία σας. Jean de La Bruyère, 1645-1696, Γάλλος συγγραφέας
Οι δικηγόροι είναι σαν τους κάστορες. Μπαίνουν στο ρέμα και το μπλοκάρουν. John Naisbitt, Αμερικανός συγγραφέας & μελλοντολόγος
Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις Εξουσίες θα ‘τανε αληθινή σωτηρία Οδυσσέας Ελύτης, 1911-1996, Ποιητής, Νόμπελ 1979
Οι Πέρσες είχαν ένα νόμο σύμφωνα με τον οποίο όταν πέθαινε ο βασιλιάς, επικρατούσε για πέντε μέρες ανομία για καταλάβει ο κόσμος πόσο άξιος ήταν ο βασιλιάς και πόσο χρήσιμοι οι νόμοι. Σερήνος ο Αντιονεύς, 4ος αιών π.Χ., Αρχαίος Έλληνας Μαθηματικός
Δεν υπάρχουν αρκετές φυλακές, αρκετή αστυνομία, αρκετά δικαστήρια για να μπορέσουν να επιβάλλουν ένα νόμο που δεν στηρίζεται από τον λαό. Hubert Humphrey, 1911-1978, Αμερικανός πολιτικός, αντιπρόεδρος των ΗΠΑ
Οι νόμοι είναι μια εφεύρεση της ανώτερης τάξης, ώστε, με το λεγόμενο νομικό τρόπο, να μην αφήνει τις κατώτερες τάξεις να σηκώνουν κεφάλι. August Strindberg, 1849-1912, Σουηδός θεατρικός συγγραφέας
Οι αδύναμοι άνθρωποι θέλουν να εξαρτώνται για να έχουν προστασία. Όσοι φοβούνται τους ανθρώπους αγαπούν τους νόμους. Vauvenargues, 1715-1747, Γάλλος γνωμικογράφος
Ο νόμος δεν υποκρίνεται ότι τιμωρεί όλα όσα είναι παράνομα. Αυτό θα δημιουργούσε σοβαρές εμπλοκές με τις επιχειρήσεις. Clarence Darrow, 1857-1938, Αμερικανός νομικός & άθεος
Η αυστηρότητα των νόμων εμποδίζει την εφαρμογή τους. Montesquieu, 1689-1755, Γάλλος στοχαστής
Με κακούς νόμους και καλούς δημόσιους λειτουργούς είναι ακόμα δυνατόν να κυβερνήσεις. Με κακούς δημόσιους λειτουργούς όμως, ούτε οι καλύτεροι νόμοι δεν μπορούν να βοηθήσουν. Όττο Φον Μπίσμαρκ, 1815-1898, Γερμανός καγκελάριος
Περισσότεροι νόμοι, λιγότερη δικαιοσύνη. Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός
Είναι μέσα στη σιωπή των νόμων που γεννιούνται οι μεγάλες πράξεις. Μαρκήσιος Ντε Σαντ, 1740-1814, Γάλλος συγγραφέας («Σαδισμός»)
Είναι δυνατό κάποιος να μην έχει παραβιάσει ποτέ ούτε έναν νόμο, και παρ' όλα αυτά να είναι παλιάνθρωπος. Herman Hesse, 1877-1962, Γερμανός συγγραφέας
Δικαιοσύνη είναι το δίκαιο των αδύναμων. Joseph Joubert, 1754-1824, Γάλλος γνωμικογράφος
Ένας άνθρωπος που έχει τιμωρηθεί, δεν θα είναι στο εξής λιγότερο επιρρεπής προς μια δεδομένη συμπεριφορά. Στην καλύτερη περίπτωση, μαθαίνει πώς να αποφεύγει την τιμωρία. B.F. Skinner, 1904-1990, Αμερικανός ψυχολόγος
Κατά τους Κινέζους, οι αυτοκράτορες που πλησιάζουν στο τέλος τους, εκδίδουν αναρίθμητους νόμους. Albert Camus, 1913-1960, Γάλλος συγγραφέας, Νόμπελ 1957
Δεν πρέπει να περιμένουμε από τους ανθρώπους να έχουν σεβασμό στο νόμο και στην τάξη, μέχρι να διδάξουμε σεβασμό σ’ αυτούς που έχουμε εμπιστευθεί να εφαρμόσουν το νόμο. Hunter S. Thompson, 1937-2005, Αμερικανός συγγραφέας