ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΔΙΚΗΓΟΡΩΝ (Π.Ε.Δ.)
ΑΙΤΗΣΗ - ΑΝΑΦΟΡΑ
ΠΡΟΣ: Το Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας
Κοινοποιούμενη:
Προς το Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολούμενων (Ε.Τ.Α.Α)
Προς τον Τομέα Ασφάλισης Νομικών (Τ.Α.Ν.) και τον Τομέα Επικουρικής Ασφάλισης Δικηγόρων (Τ.Ε.Α.Δ.)
Προς την Ολομέλεια Προέδρων Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδας
ΘΕΜΑ:
Προτάσεις για την άρση του σημερινού αδιεξόδου της καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών των δικηγόρων και της διαβίβασης των ληξιπρόθεσμων οφειλών τους στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (Κ.Ε.Α.Ο.)

Όπως είναι γνωστό, η μεγάλη πλειοψηφία των δικηγόρων και η συντριπτική πλειοψηφία των νέων δικηγόρων (ασφαλισμένων μετά το 1993) δυσκολεύονται ή ακόμα και αδυνατούν να καταβάλουν τις ετήσιες ασφαλιστικές εισφορές τους προς το Ε.Τ.Α.Α., με αποτέλεσμα να στερούνται ακόμη και το δικαίωμα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για τους ίδιους και τις οικογένειές τους, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν και τον κίνδυνο ασκήσεως ποινικών διώξεων σε βάρος τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα εκκρεμούν χιλιάδες αιτήσεις δικηγόρων προς το Ε.Τ.Α.Α. για ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών τους από ασφαλιστικές εισφορές, έχουν γίνει δε πάνω από 1.300 ρυθμίσεις οφειλών, από τις οποίες τηρούνται λιγότερες από 400. Αντίστοιχα στοιχεία υπάρχουν, τόσο για τον Τομέα Υγείας, όπου μέχρι τα τέλη Μαΐου του τρέχοντος έτους είχαν κατατεθεί μόλις 7.500 βιβλιάρια, όσο και για τον Τομέα Ασφάλισης Νομικών, όπου στο ίδιο χρονικό διάστημα κατατέθηκαν μόλις 6.500 βιβλιάρια.
Τα αίτια της παραπάνω αδυναμίας της πλειοψηφίας των δικηγόρων να ανταποκριθούν στην καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών τους, δεν πρέπει να αναζητηθούν μόνο στη γενική οικονομική κατάσταση της χώρας, ούτε και στις συνθήκες άσκησης του δικηγορικού λειτουργήματος κατά την τελευταία τριετία (περιορισμός της επαγγελματικής ύλης, θεαματική αύξηση του κόστους πρόσβασης στη δικαιοσύνη, επιβολή Φ.Π.Α. στην παροχή νομικών υπηρεσιών, υψηλή φορολόγηση, επιβολή τέλους επιτηδεύματος κ.ά.), αλλά και στο ύψος των επιβαλλόμενων ασφαλιστικών εισφορών, τον τρόπο προσδιορισμού τους (χωρίς σύνδεση με το φορολογητέο εισόδημα) και την ανά τριετία υποχρεωτική μετάταξη των νέων ασφαλισμένων δικηγόρων σε ανώτερη ασφαλιστική κατηγορία, σύμφωνα με το άρθρο 44 παρ. 15 του ν. 3986/2011.
Η ανωτέρω -ήδη οριακή- κατάσταση πρόκειται να επιδεινωθεί ραγδαία από την 1-1-2014, λόγω της διαβίβασης των ληξιπρόθεσμων οφειλών από ασφαλιστικές εισφορές του Ε.Τ.Α.Α. άνω των 5.000 ευρώ, στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (Κ.Ε.Α.Ο.) του άρθρου 101 του ν. 4172/2013, για την είσπραξή τους και τη λήψη μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος των οφειλετών δικηγόρων.
Άμεση συνέπεια όλων των ανωτέρω αναμένεται να είναι η μαζική έξοδος των δικηγόρων από το επάγγελμα, η οποία θα οδηγήσει μελλοντικά στην κατάρρευση του Τομέα Ασφάλισης Νομικών, αλλά και στην πλήρη κατάρρευση του Ε.Τ.Α.Α. στο άμεσο μέλλον, καθώς τα ίδια ζητήματα και για τους ίδιους λόγους, αντιμετωπίζουν και οι ασφαλισμένοι στους υπόλοιπους Τομείς του Ταμείου. Η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί δική μας αυθαίρετη πρόβλεψη, αλλά τεκμηριωμένη εκτίμηση του ίδιου του Ε.Τ.Α.Α., σε δελτίο τύπου του οποίου, με ημερομηνία 1-10-2012, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι: «Χωρίς το Ταμείο μας να ερωτηθεί και χωρίς προηγούμενη αναλογιστική μελέτη, επιβλήθηκαν από την Πολιτεία αυξήσεις των ασφαλιστικών εισφορών σε ένα πλεονασματικό Ταμείο, που είχαν αντίθετο αποτέλεσμα στις εισπράξεις μας, αφού ολοένα και περισσότεροι (νέοι κυρίως) Μηχανικοί, Υγειονομικοί και Νομικοί αποχωρούν από το λειτούργημά τους, αδυνατώντας να καλύψουν τις ασφαλιστικές εισφορές τους, με τους φορείς αλλά και την διοίκηση του ΕΤΑΑ ενάντια στις αυξήσεις». Και το δελτίο τύπου καταλήγει υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα να αποκατασταθεί η «δυνατότητα επιλογής του ασφαλισμένου όπως ισχύει σε όλους τους υπόλοιπους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης της ασφαλιστικής κατηγορίας ένταξης τους», δηλαδή η κατάργηση του άρθρου 44 παρ. 15 του ν. 3986/2011 ή η εξαίρεση και των ασφαλισμένων του Ε.Τ.Α.Α. από την εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως.
Για την αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων (επαγγελματικής επιβίωσης) των δικηγόρων ασφαλισμένων του Ε.Τ.Α.Α. προτείνονται τα ακόλουθα:
(1) Να ανασταλεί επ’ αόριστον η εφαρμογή των διατάξεων και αποφάσεων για την αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών των δικηγόρων ασφαλισμένων του Ε.Τ.Α.Α. και να εξεταστεί η μείωση αυτών, τουλάχιστον για όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η οικονομική κρίση της Χώρας. Σημειώνουμε ότι ο Οργανισμός Ασφάλισης Ελευθέρων Επαγγελματικών (Ο.Α.Ε.Ε.) έχει ήδη αποφασίσει το «πάγωμα» των ασφαλιστικών εισφορών των ασφαλισμένων του και μάλιστα, όπως επισημαίνεται στο δελτίο τύπου του Ο.Α.Ε.Ε., με ημερομηνία 22-11-2013, «Η Διοίκηση και το Δ.Σ. του Οργανισμού, εκτιμώντας την τρέχουσα οικονομική συγκυρία, αποφάσισαν να μην αυξηθούν οι ασφαλιστικές εισφορές για δύο ακόμη έτη, έως 31/12/2015, διευκολύνοντας έτσι τους ασφαλισμένους να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους». Αντίστοιχη μείωση σχεδιάζεται και για τους μηχανικούς, ο Τομέας Ασφάλισης των οποίων (Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε.) υπάγεται στο Ε.Τ.Α.Α. όπως και ο Τομέας Ασφάλισης Νομικών (Τ.Α.Ν.).
(2) Να η καταργηθεί το άρθρο 44 παρ. 15 του ν. 3986/2011 ή να αποφασιστεί η εξαίρεση και των ασφαλισμένων του Ε.Τ.Α.Α. από την εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως και να κατοχυρωθεί η δυνατότητα ελεύθερης επιλογής της ασφαλιστικής κατηγορίας ένταξης των δικηγόρων ασφαλισμένων του Ε.Τ.Α.Α. Σημειώνουμε ότι αντίστοιχη υπουργική απόφαση έχει ήδη εκδοθεί για τους ασφαλισμένους του Ο.Α.Ε.Ε. (Απόφαση Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Φ80000/10255/334/06.06.2012, Καθορισμός διαδικασίας για την επιλογή κατάταξης σε κατώτερη ασφαλιστική κατηγορία από τους ασφαλισμένους του Ο.Α.Ε.Ε., ΦΕΚ Β΄ 1849/13.06.2012). Αντίστοιχη απόφαση σχεδιάζεται να εκδοθεί και για τους μηχανικούς, ο Τομέας Ασφάλισης των οποίων (Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε.) υπάγεται στο Ε.Τ.Α.Α. όπως και ο Τομέας Ασφάλισης Νομικών (Τ.Α.Ν.). Πράγματι, όπως αναφέρεται σε δελτίο τύπου του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, με ημερομηνία 20-11-2013, ο Υπουργός Εργασίας δήλωσε τα εξής: «Οι πρόεδροι των Επιστημονικών Συλλόγων των Μηχανικών μου έθεσαν μία σειρά από ζητήματα που απασχολούν τον κλάδο τους. Ένα βασικό αίτημα σύσσωμου του κλάδου τους -και κυρίως των νέων μηχανικών- είναι αυτό που αφορά στην δυνατότητα επιλογής ασφαλιστικής κατηγορίας στους ασφαλισμένους του Τομέα Μηχανικών και Εργοληπτών Δημόσιων Έργων του ΕΤΑΑ. Θεωρώ ότι οι σημερινές οικονομικές συνθήκες καθιστούν άμεση την ανάγκη να καλυφθούν όλες οι σχετικές με το αίτημα προϋποθέσεις και να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες ενέργειες μέχρι το τέλος του έτους για την διευθέτηση του αιτήματος, τηρουμένων πάντα των προβλεπόμενων κανόνων της ανταποδοτικότητας στις συνταξιοδοτικές τους παροχές».
(3) Να ανασταλεί τουλάχιστον για μία τριετία η διάταξη του άρθρου 101 παρ. 9 του ν. 4172/2013 για τη διαβίβαση των ληξιπρόθεσμων οφειλών από ασφαλιστικές εισφορές του Ε.Τ.Α.Α. άνω των 5.000 ευρώ, στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (Κ.Ε.Α.Ο.). Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξεταστεί και η τροποποίηση της ως άνω διατάξεως, ώστε να μην διαβιβάζονται στο Κ.Ε.Α.Ο. οι ληξιπρόθεσμες εισφορές δικηγόρων ασφαλισμένων του Ε.Τ.Α.Α., οι οποίοι έχουν ατομικά φορολογητέα εισοδήματα κατώτερα των 12.000 ευρώ ή οικογενειακά εισοδήματα κατώτερα των 20.000 ευρώ.
(4) Να εξεταστεί η δυνατότητα αντικατάστασης του υπάρχοντος συστήματος υπολογισμού των εισφορών των ασφαλισμένων του Ε.Τ.Α.Α. από ένα νέο δικαιότερο σύστημα, στο οποίο οι ασφαλιστικές εισφορές θα υπολογίζονται αναλογικά με βάση το φορολογητέο εισόδημα του ασφαλισμένου, όπως συμβαίνει σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης [Μεγάλη Βρετανία, Αυστρία, Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία, Κύπρος και Λουξεμβούργο (πηγή:
http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=858&langId=el)]. Παράδειγμα τέτοιου συστήματος (σύνδεσης της εισφοροδοτικής ικανότητας με το φορολογητέο εισόδημα) έχουμε στη Χώρα μας, με τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 1 του ν. 3050/2002, στην περίπτωση των ασφαλισμένων του Ο.Α.Ε.Ε. που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων. Οι ως άνω ασφαλισμένοι, όταν έχουν φορολογητέο εισόδημα κάτω των 13.216 ευρώ (400άσιο του εκάστοτε ισχύοντος ημερομισθίου του ανειδίκευτου εργάτη) δικαίως απαλλάσσονται από την υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών στον Ο.Α.Ε.Ε. και υπάγονται στη χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία του Ο.Γ.Α., η οποία προϋποθέτει την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών μόλις 600 ευρώ ετησίως, τόσο για τον τομέα συνταξιοδότησης όσο και για τον τομέα της υγείας. Ένα δεύτερο παράδειγμα αναλογικού προσδιορισμού των ασφαλιστικών εισφορών με βάση το φορολογητέο εισόδημα θεσπίστηκε πρόσφατα, με τις διατάξεις της υποπαραγράφου ΙΑ.6, περ. 1 του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012, για τις εισφορές των «παλαιών» ασφαλισμένων (προ του 1993) στο Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. και συγκεκριμένα για όσους εξ αυτών αμείβονται με μισθό μεγαλύτερο των 2.432,25 ευρώ τον μήνα (97,29 ευρώ επί 25 ημέρες ασφάλισης). Για τους ασφαλισμένους αυτούς προβλέφθηκε η αναλογική αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών τους με βάση το μισθό τους (βλ. και Εγκ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 13/1.3.2013).
(5) Να αναγνωριστεί νομικά η ιδιότητα του «μη δυναμένου να καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές», με τη θέσπιση ενός ανεισφορολόγητου ποσού για δικηγόρους με μηδενικά φορολογητέα εισοδήματα ή με ένα ελάχιστο πραγματικό φορολογητέο εισόδημα από την άσκηση του λειτουργήματός τους (π.χ. κάτω των 3.000 ευρώ).
(6) Να συσταθεί ειδική Επιτροπή στο Ε.Τ.Α.Α., στην οποία θα μπορούν να προσφεύγουν οι δικηγόροι ασφαλισμένοι του Ταμείου αιτούμενοι την ελάφρυνση των ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών οφειλών τους, υπό την προϋπόθεση: α) ότι είχαν αποδεδειγμένα πολύ χαμηλά φορολογητέα εισοδήματα από το έτος 2009 τουλάχιστον μέχρι και σήμερα και β) ότι δεν εμφανίζουν αυξητική μεταβολή των περιουσιακών τους στοιχείων (με εξαίρεση γονικές παροχές) δυσανάλογη προς τα φορολογητέα εισοδήματά τους, κατά τρόπο ώστε να τεκμηριώνεται η εισφοροδοτική τους ικανότητα. Η Επιτροπή αυτή, εξετάζοντας όλους τους λόγους αδυναμίας καταβολής των ασφαλιστικών εισφορών που θα προβάλουν οι ασφαλισμένοι δικηγόροι, θα μπορεί να προβαίνει σε διαγραφή οφειλών για όσους είχαν εντελώς ανεπαρκή φορολογητέα εισοδήματα ή σε μείωση οφειλών για όσους είχαν εισοδήματα έως 7.178 ευρώ (όριο φτώχιας), με αντίστοιχη αναλογική μείωση της μελλοντικής τους σύνταξης, για κάθε χρόνο που αδυνατούν να καταβάλουν, πλήρως ή μερικώς, τις ασφαλιστικές τους εισφορές.
(7) Να παρασχεθεί άμεσα ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε όλους τους δικηγόρους ανασφάλιστους του Ε.Τ.Α.Α., ανεξάρτητα από την ύπαρξη ληξιπρόθεσμων οφειλών στο πρόσωπό τους και να εκδοθεί σχετική απόφαση για τη θεώρηση των ασφαλιστικών τους βιβλιαρίων από την 1-1-2014 για ολόκληρο το έτος. Να σημειωθεί ότι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται από το Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε. για τους ασφαλισμένους μηχανικούς του Ε.Τ.Α.Α.
(8) Να θεσμοθετηθεί η συμμέτοχη εκπροσώπου των ασφαλισμένων δικηγόρων στη Δ.Ε. του Ε.Τ.Α.Α., όπως έχει θεσμοθετηθεί για εκπροσώπους άλλων Τομέων του Ε.Τ.Α.Α. (όπως το Τ.Σ.Μ.Ε.Δ.Ε. και το Τ.Σ.ΑΥ.).
Οι υπογράφοντες δικηγόροι
ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ
Με την αποστολή των στοιχείων σας εξουσιοδοτείτε τον Άγγελο Τσαλαπάτη ή και κάθε υπεξουσιοδοτημένο από αυτόν πρόσωπο να προβεί στις πράξεις εγχείρισης και πρωτοκόλλησης των εγγράφων.
Επίσης, δηλώνετε υπεύθυνα ότι όλα τα στοιχεία σας είναι αληθινά και συναινείτε:
- στην αναφορά των στοιχείων σας (εκτός τηλεφώνου και email) ως συνυπογράφοντες στην ως άνω αίτηση-αναφορά
- στη χρήση των δεδομένων προς το σκοπό της ταυτοποίησης καθώς και σε κάθε απολύτως απαραίτητη επικοινωνία σχετική με τον ως άνω σκοπό που θα γίνει από τον υπεύθυνο επεξεργασίας.
Τα δεδομένα αυτά δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για ΚΑΝΕΝΑΝ ΣΚΟΠΟ πλην του ανωτέρω αναφερόμενου.
Με τη συγκέντρωση ικανού αριθμού υπογραφών, θα σας αποσταλεί ένα email επιβεβαίωσης της συμμετοχής σας
Ο υπεύθυνος επεξεργασίας
Άγγελος Τσαλαπάτης
ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ,NΟΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
- Έργο της ρητορικής δεν είναι μόνο να πείθει, αλλά και να εξευρίσκει σε κάθε θέμα τα υπάρχοντα πειστικά επιχειρήματα. Αριστοτέλης
- Κανένας νόμος δεν μπορεί να εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων. Αρχαίο ρητό
- Οι πόλεις δεν διοικούνται σωστά με τους νόμους αλλά με την ηθική συμπεριφορά των πολιτών. Ισοκράτης 436-338 π.Χ., Αθηναίος ρήτορας
- Η καλύτερη διακυβέρνηση είναι εκείνη όπου ο λαός υπακούει στους άρχοντες κι οι άρχοντες στους νόμους. Σόλων, 630-560 π.Χ., Αθηναίος νομοθέτης & φιλόσοφος
Nullum poena sine legum. μτφρ: καμιά ποινή χωρίς νόμο. Θεμελιώδες νομικό αξίωμα
Lex malla, lex nulla Θωμάς Ακινάτης, 1225-1274, Ιταλός Δομινικανός μοναχός & φιλόσοφος μτφρ: ο κακός νόμος, δεν είναι καθόλου νόμος
Inter arma silent leges μτφρ: ανάμεσα στα όπλα (δηλ. στον πόλεμο) οι νόμοι σιγούν
Necessitas non habet legem μτφρ: η ανάγκη δεν ξέρει νόμο
Testis unus, testis nullus. μτφρ: είς μάρτυς, ουδείς μάρτυς.
Dura lex, sed lex. μτφρ: σκληρός νόμος, αλλά νόμος.
Ratio legis est anima legis μτφρ: η αιτία του νόμου είναι η ψυχή του νόμου
Salus populi suprema lex Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός μτφρ: η ευημερία του λαού είναι ο υπέρτατος νόμος
Pacta sunt servanta. μτφρ: οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται
Οι άχρηστοι νόμοι αδυνατίζουν τους χρήσιμους νόμους. Montesquieu, 1689-1755, Γάλλος στοχαστής
Είναι νόμιμο διότι το θέλω. Λουδοβίκος 16ος, 1754-1793, Γάλλος βασιλιάς [1774-1792]
Όποτε ο «Α» προσπαθεί να επιβάλλει με νόμο τις ηθικές του απόψεις στον «Β», ο «Α» είναι κατά πάσα πιθανότητα απατεώνας. H.L. Mencken, 1880-1956, Αμερικανός Αρθρογράφος
Ο νόμος είναι σαν τον ιστό της αράχνης. Οι μικρές μύγες πιάνονται, ενώ οι μεγάλες σχίζουν το δίχτυ και φεύγουν. Ανάχαρσις, 6ος π.Χ. αιών, Σκύθης ηγεμόνας & φιλόσοφος
Είναι πιο εύκολο να νομοθετείς ορισμένα πράγματα από το να τα νομιμοποιείς. Nicolas Chamfort, 1740-1794, Γάλλος συγγραφέας
Είς νόμος απαιτείται εις αυτήν τη χώραν, ο οποίος να επιτάσσει την εφαρμογήν όλων των υπολοίπων νόμων. Εμμανουήλ Ροΐδης, 1836-1904, Έλληνας συγγραφέας
Φυσικά και είμαστε όλοι ίσοι απέναντι στο νόμο. Απαγορεύεται το ίδιο τόσο στους πλούσιους όσο και στους φτωχούς να κοιμούνται κάτω από τις γέφυρες, να ζητιανεύουν και να κλέβουν ψωμί Anatole France, 1844-1924, Γάλλος συγγραφέας, Νόμπελ 1921
Οι άνθρωποι δεν πρέπει να βλέπουν πως φτιάχνονται δυο πράγματα: οι νόμοι και τα λουκάνικα. Όττο Φον Μπίσμαρκ, 1815-1898, Γερμανός καγκελάριος
Όσο πληθαίνουν οι νόμοι, πολλαπλασιάζονται οι παράνομοι. Λάο Τσε, 6ος αιώνας π.χ., Κινέζος φιλόσοφος
Ένοχος ένοχον ου ποιεί. Νομικό αξίωμα
Έχουμε 35 εκατομμύρια νόμους για να επιβάλλουμε δέκα εντολές. Oliver G. Wilson, Αμερικανός ιεροκήρυκας
Σχετικά με το νόμο, πρέπει να έχουμε υπόψη μας το εξής: κάτω από αυτό το ψυχρό, σκληρό, απρόσωπο εξωτερικό χτυπάει μια ψυχρή, σκληρή, απρόσωπη καρδιά. David Frost, 1939 -, Βρετανός δημοσιογράφος
Σε χίλιες λίβρες νόμου δεν υπάρχει ούτε μια ουγκιά αγάπης. John Ray, 1627-1705, Άγγλος φυσιοδίφης
Μισώ τους εγκληματίες που στηρίζονται επάνω στους νόμους. Louis Scutenaire, 1905-1987, Βέλγος σουρεαλιστής & Αναρχικός
Το κακό όταν είσαι παράνομος είναι ότι δεν έχεις την προστασία του νόμου. Truman Capote, 1924-1984, Αμερικανός συγγραφέας
Να είσαι νομοθέτης είναι η πιο εκλεπτυσμένη μορφή τυραννίας. Φρήντριχ Νίτσε, 1844-1900, Γερμανός φιλόσοφος
Οι νόμοι -όπως τα σπίτια- γέρνουν και στηρίζονται ο ένας πάνω στον άλλο. Edmund Burke, 1729-1797, Βρετανός πολιτικός & φιλόσοφος
Καμιά προσπάθεια επιβολής του νόμου δεν μπορεί να λύσει ένα πρόβλημα που ανάγεται πίσω στην οικογένεια. J. Edgar Hoover, 1895-1972, Αμερικανός, διευθυντής του FBI
Οι νόμοι είναι όπως οι παροιμίες. Πάντα βρίσκουμε έναν που να δικαιολογεί την παράβαση ενός άλλου. Henri Maret, 1805-1884, Γάλλος κληρικός
Οι πολλοί νόμοι σε μια χώρα είναι, όπως οι πολλοί γιατροί, σημείο αδυναμίας κι αρρώστιας. Βολταίρος, 1694-1778, Γάλλος φιλόσοφος & συγγραφέας
Οι νόμοι είναι η κυριαρχία των κυριάρχων. Λουδοβίκος 14ος, 1638-1715, Γάλλος βασιλιάς, ο βασιλιάς «Ήλιος»
Όποιος είναι αυστηρότερος από τους νόμους είναι τύραννος. Vauvenargues, 1715-1747, Γάλλος γνωμικογράφος
Αποφεύγετε, περισσότερο από καθετί, τις δίκες: επηρεάζουν τη συνείδησή σας, βλάπτουν την υγεία σας και αφανίζουν την περιουσία σας. Jean de La Bruyère, 1645-1696, Γάλλος συγγραφέας
Οι δικηγόροι είναι σαν τους κάστορες. Μπαίνουν στο ρέμα και το μπλοκάρουν. John Naisbitt, Αμερικανός συγγραφέας & μελλοντολόγος
Μια νομοθεσία εντελώς άχρηστη για τις Εξουσίες θα ‘τανε αληθινή σωτηρία Οδυσσέας Ελύτης, 1911-1996, Ποιητής, Νόμπελ 1979
Οι Πέρσες είχαν ένα νόμο σύμφωνα με τον οποίο όταν πέθαινε ο βασιλιάς, επικρατούσε για πέντε μέρες ανομία για καταλάβει ο κόσμος πόσο άξιος ήταν ο βασιλιάς και πόσο χρήσιμοι οι νόμοι. Σερήνος ο Αντιονεύς, 4ος αιών π.Χ., Αρχαίος Έλληνας Μαθηματικός
Δεν υπάρχουν αρκετές φυλακές, αρκετή αστυνομία, αρκετά δικαστήρια για να μπορέσουν να επιβάλλουν ένα νόμο που δεν στηρίζεται από τον λαό. Hubert Humphrey, 1911-1978, Αμερικανός πολιτικός, αντιπρόεδρος των ΗΠΑ
Οι νόμοι είναι μια εφεύρεση της ανώτερης τάξης, ώστε, με το λεγόμενο νομικό τρόπο, να μην αφήνει τις κατώτερες τάξεις να σηκώνουν κεφάλι. August Strindberg, 1849-1912, Σουηδός θεατρικός συγγραφέας
Οι αδύναμοι άνθρωποι θέλουν να εξαρτώνται για να έχουν προστασία. Όσοι φοβούνται τους ανθρώπους αγαπούν τους νόμους. Vauvenargues, 1715-1747, Γάλλος γνωμικογράφος
Ο νόμος δεν υποκρίνεται ότι τιμωρεί όλα όσα είναι παράνομα. Αυτό θα δημιουργούσε σοβαρές εμπλοκές με τις επιχειρήσεις. Clarence Darrow, 1857-1938, Αμερικανός νομικός & άθεος
Η αυστηρότητα των νόμων εμποδίζει την εφαρμογή τους. Montesquieu, 1689-1755, Γάλλος στοχαστής
Με κακούς νόμους και καλούς δημόσιους λειτουργούς είναι ακόμα δυνατόν να κυβερνήσεις. Με κακούς δημόσιους λειτουργούς όμως, ούτε οι καλύτεροι νόμοι δεν μπορούν να βοηθήσουν. Όττο Φον Μπίσμαρκ, 1815-1898, Γερμανός καγκελάριος
Περισσότεροι νόμοι, λιγότερη δικαιοσύνη. Κικέρων, 106-43 π.Χ., Ρωμαίος ρήτορας & πολιτικός
Είναι μέσα στη σιωπή των νόμων που γεννιούνται οι μεγάλες πράξεις. Μαρκήσιος Ντε Σαντ, 1740-1814, Γάλλος συγγραφέας («Σαδισμός»)
Είναι δυνατό κάποιος να μην έχει παραβιάσει ποτέ ούτε έναν νόμο, και παρ' όλα αυτά να είναι παλιάνθρωπος. Herman Hesse, 1877-1962, Γερμανός συγγραφέας
Δικαιοσύνη είναι το δίκαιο των αδύναμων. Joseph Joubert, 1754-1824, Γάλλος γνωμικογράφος
Ένας άνθρωπος που έχει τιμωρηθεί, δεν θα είναι στο εξής λιγότερο επιρρεπής προς μια δεδομένη συμπεριφορά. Στην καλύτερη περίπτωση, μαθαίνει πώς να αποφεύγει την τιμωρία. B.F. Skinner, 1904-1990, Αμερικανός ψυχολόγος
Κατά τους Κινέζους, οι αυτοκράτορες που πλησιάζουν στο τέλος τους, εκδίδουν αναρίθμητους νόμους. Albert Camus, 1913-1960, Γάλλος συγγραφέας, Νόμπελ 1957
Δεν πρέπει να περιμένουμε από τους ανθρώπους να έχουν σεβασμό στο νόμο και στην τάξη, μέχρι να διδάξουμε σεβασμό σ’ αυτούς που έχουμε εμπιστευθεί να εφαρμόσουν το νόμο. Hunter S. Thompson, 1937-2005, Αμερικανός συγγραφέας